ห้องเรียนของชุมชนที่โพธิ์กระสังข์ | HUG HOUSE [สุขนี้ที่บ้านเรา]

 ห้องเรียนของชุมชน

เรื่อง/ ภาพ : ขวัญชิต โพธิ์กระสังข์ 

การจัดการศึกษาในปัจจุบัน มีการปรับเปลี่ยนการเรียนการสอนเพื่อให้สอดคล้องกับยุคสมัย ให้เท่าทันการเปลี่ยนแปลงของกาลเวลาและเทคโนโลยี กระนั้นก็ตามนักเรียนเองก็ต้องมีการเรียนรู้ความเป็นตัวตนของตัวเองด้วยเช่นกัน โรงเรียนบ้านซำ ต.โพธิ์กระสังข์ อ.ขุนหาญ จ.ศรีสะเกษ เป็นสถานศึกษาขนาดเล็ก จำนวน 115 คน (ข้อมูลเมื่อ 18 กรกฎาคม 2563) ซึ่งอยู่ในบริบทของชุมชนที่สื่อสารด้วยภาษาถิ่นกวย,กูย มีการเรียนการสอนเช่นเดียวกับโรงเรียนของสังกัด สพฐ. และมีการทำกิจกรรมร่วมกับชุมชนตลอด โดยเฉพาะทุกวันศุกร์ที่นักเรียน คณะครู มีการแต่งกายชุดพื้นบ้านและต้องเรียนวิชาธรรมะที่วัด ซึ่งอยู่ติดกับโรงเรียนทุกครั้งไป แล้วยังมีกิจกรรมเพื่อสร้างสำนึกดีให้กับนักเรียนให้ได้รู้จักวิถี ตัวตนและเห็นคุณค่าของทรัพยากรที่มีอยู่ในชุมชน โดยจัดกิจกรรมงานค่ายขึ้นในชื่อว่า ค่ายคุณธรรม จริยธรรมและคุณลักษณะอันพึงประสงค์ ที่วัดไตรราษฎร์สามัคคี ระหว่างวันที่ 14-16 สิงหาคม 2563 ที่ผ่านมา

วิรัญรัฏฌา รัตโน ผู้อำนวยการโรงเรียนบ้านซำ กล่าวว่า โรงเรียนของพวกเรากับชุมชนเป็นเหมือนหนึ่งเดียวกัน บ้านหรือวัดมีงาน เราก็ไปร่วมกิจกรรมตลอด หรือถ้าโรงเรียนมีงานทางชุมชนก็ให้ความร่วมมือด้วยดีเช่นกัน ครั้งนี้เราจัดกิจกรรมจึงเลือกอบรมโดยใช้ที่ชุมชนคือวัดในการจัดอบรม เพื่ออยากให้ลูกหลานของเรารู้จักความกตัญญู ความสามัคคี รู้จักวิถีวัฒนธรรมและเรื่องราวของชุมชนด้วย เพราะสิ่งเหล่านี้จะทำให้นักเรียนได้เป็นพลเมืองที่ดีในสังคมต่อไปได้ค่ะ

วิรัญรัฏฌา รัตโน ผู้อำนวยการโรงเรียนบ้านซำ

ซึ่งภายในกิจกรรมครั้งนี้ ได้วิทยากรที่เป็นคนในชุมชนและนอกชุมชน อาทิ พระสงฆ์ ปราชญ์ชาวบ้าน ผู้นำชุมชน รวมไปถึงวิทยากรที่เป็นเครือข่ายของชุมชนด้วยดีเสมอมา คือมหาวิทยาลัยราชภัฏศรีสะเกษ

สิบเอกรุ่งทิวา เนื้อนา เจ้าหน้าที่บริหารงานทั่วไป ฝ่ายงานพัฒนานักศึกษา คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏศรีสะเกษ กล่าวว่า มหาวิทยาลัยราชภัฎศรีสะเกษเอง มีพันธกิจในการส่งเสริมและให้บริการวิชาการแก่ชุมชน และครั้งนี้เป็นอีกครั้งที่ได้มาให้ความรู้กับลูกหลานบ้านซำ บ้านตาตา ซึ่งถ้าชุมชนที่นี่มีกิจกรรมดี ๆ ก็มาร่วมด้วยตลอด และครั้งนี้ก็เช่นกันได้พาน้อง ๆ นักศึกษามาร่วมมอบความรู้ ความสนุกและสร้างกำลังใจให้เด็ก ๆ นักเรียนตลอดกิจกรรมครับ

สิบเอกรุ่งทิวา เนื้อนา เจ้าหน้าที่บริหารงานทั่วไป ฝ่ายงานพัฒนานักศึกษา คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏศรีสะเกษ

ซึ่งผลที่ได้รับก็น่าพึงพอใจอย่างยิ่ง เด็กนักเรียนได้ผ่อนคลาย ได้เรียนรู้สิ่งใหม่ ๆ ได้รับความสนุกสนานและได้ลงพื้นที่ทำกิจกรรมที่หลากหลายด้วย

วรัญญา เรียงคำ นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 เล่าถึงความประทับใจกับกิจกรรมครั้งนี้ว่า เป็นกิจกรรมที่สนุกสนานมากไม่น่าเบื่อเลย อยากให้มีกิจกรรมแบบนี้อีก เพราะได้เรียนรู้ธรรมะจากพระสงฆ์ ได้ปลูกป่า ได้เรียนรู้เรื่องสื่อใกล้ตัวเรา และที่สำคัญคือได้สนุกสนานกับพี่ ๆ วิทยากรจากมหาวิทยาลัยราชภัฏศรีสะเกษด้วย

แม้สถานศึกษาจะมีการจัดการเรียนการสอนที่ปรับเปลี่ยนไปตามโลกสมัยใหม่ก็จริง แต่ไม่ควรทิ้งความเป็นวิถีและรากเหง้าของชุมชน และนี่จึงเป็นเสมือนห้องเรียนของชุมชน ที่ชุมชนมีส่วนร่วมในการจัดการเรียนรู้ให้กับลูกหลานตัวเองได้ด้วย

.

.

(ขอบคุณภาพส่วนหนึ่งจาก ธีรพล แก้วลอย)

ห้องเรียนชีวิต | HUG HOUSE [สุขนี้ที่บ้านเรา]

จากแผนพัฒนาชุมชนที่ขับเคลื่อนการทำงานผ่าน “สภาผู้นำชุมชน” ของบ้านตาตา หมู่ที่ 1 ต.โพธิ์กระสังข์ อ.ขุนหาญ จ.ศรีสะเกษ ในหลายปีที่ผ่านมาที่ให้ความสำคัญกับการแก้ไขปัญหาทีละขั้นตอน ไม่ว่าจะเป็นงานด้านสุขภาพ สังคม สิ่งแวดล้อมและเศรษฐกิจปากท้อง ประเด็นแอลกอฮอล์ ประเด็นขยะ ประเด็นการกินผักที่ปลูกเอง รวมไปถึงการปัญหาด้านทรัพยากรสิ่งแวดล้อมในชุมชน

และด้วยสภาพของชุมชนที่มีพื้นที่ป่าชุมชนถูกแผ้วถางรุกเข้ามาทำให้พื้นที่ดังกล่าวเหลือเพียงเล็กน้อยจากจำนวน 47 ไร่ ชุมชนเองจึงมีการขอคืนพื้นที่และได้ดำเนินกิจกรรมปลูกต้นไม้เพื่อฟื้นคืนให้เป็นสภาพป่าเช่นในอดีต จึงมีการทำแผนพัฒนาชุมชนในระยะยาวเอาไว้ โดยในปีนี้ 2563 ได้กำหนดจัดกิจกรรม “คืนกบสู่นา คืนปลาสู่น้ำ คืนต้นไม้ให้แผ่นดิน” ขึ้น ในวันที่ 18 กรกฎาคม ที่ผ่านมา โดยมีการจัดกิจกรรม 2 พื้นที่ คือ ที่วัดไตรราษฎร์สามัคคี และป่าชุมชนบ้านตาตา  ซึ่งมีภาคีเครือข่ายทั้งในและนอกพื้นที่ได้ดำเนินการร่วมกันหลายภาคส่วนกว่า 500 คน อาทิ ชมรมคนรักในหลวงจังหวัดศรีสะเกษ นักศึกษาจากมหาวิทยาลัยราชภัฏศรีสะเกษ ชุมชนวัดไตรราษฎร์สามัคคี บ้านซำ บ้านตาตา โรงเรียนบ้านซำ คณะสงฆ์ตำบลขุนหาร-โพธิ์กระสังข์ รวมถึง โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลโพธิ์กระสังข์ และเทศบาลตำบลโพธิ์กระสังข์ด้วย ภายในกิจกรรมมีการดำเนินแห่งการลงมือเรียนรู้วิถีชาวนา เช่นการดำนา ปล่อยปลา ปลากบ รวมไปถึงการปลูกต้นไม้กว่า 1,000 ต้นเสริม และการตัดกิ่งไม้และใส่ปุ๋ยพรวนดินด้วย

เลิศวิทย์ ไตรศรี 46 ปี สภาผู้นำชุมชนบ้านตาตา กล่าวว่า “พวกเราร่วมกันสร้างสิ่งที่มีคุณค่าให้เกิดกับชุมชนเรา ให้ลูกหลานได้เข้ามามีส่วนร่วมในการทำนาและการปลูกป่า ให้เขาได้รู้ว่าพ่อแม่เราทำแบบนี้มาก่อน และให้ได้ไปร่วมกันปลูกป่า ดูแลป่าร่วมกัน เพื่อว่าจะได้เป็นป่าที่ทุก ๆ คนมีส่วนร่วมด้วยกัน”

พี่เลิศวิทย์ [เสื้อขาว] สภาผู้นำชุมชนบ้านตาตา

อ่อนตา ด้วงโสดา 62 ปี ชาวบ้านตาตา กล่าวว่า “วันนี้ดีใจอีกวันหนึ่งที่ได้เห็นว่ามีหลายหน่วยงาน และชาวบ้านเรามาร่วมกันมากมาย ซึ่งกิจกรรมแบบนี้บ้านเราก็มีขึ้นทุกปี แต่ว่าครั้งนี้เรามาปลูกป่า ดำนา ปล่อยกบ ปล่อยปลาที่วัดก่อนแล้วถึงได้ไปปลูกป่าชุมชนต่อด้วย”

[ พ่ออ่อนตา ด้วงโสดา ] ชาวบ้านตาตา

ทางด้านโรงเรียนบ้านซำ ได้มีการนำพานักเรียนเข้าร่วมกิจกรรมด้วย ซึ่งเด็ก ๆ ล้วนแต่สนุกสนานและได้ลงเรียนรู้ลงมือกับกิจกรรมที่ทางชุมชนจัดขึ้น

วุฒิพงษ์  แทนคำ ครูโรงเรียนบ้านซำ กล่าวว่า “โรงเรียนเราอยู่กับชุมชน ถือว่าเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน ชุมชนมีกิจกรรมอะไร โรงเรียนก็ให้ความร่วมมือตลอด และครั้งนี้ถือว่าเป็นกิจกรรมสร้างสรรค์และถือว่าเป็นสิ่งดีงามสำหรับชุมชนพวกเรา ในปีนี้ได้พานักเรียนช่วงชั้นที่ 2 คือ ป.4 - ป.6 เข้าร่วมกิจกรรมด้วย ลูก ๆ ทุกคนสนุกสนานไปกับกิจกรรมแบบนี้ ซึ่งเข้ามาโรงเรียนเราก็มีการถอดบทเรียนกับสิ่งที่ได้ลงสู่ชุมชนด้วยอีกรอบเช่นกัน”

คุณครูวุฒิพงษ์  แทนคำ / ครูโรงเรียนบ้านซำ

นี่คงเป็นอีกพื้นที่ ที่มีการจัดการชุมชน ขยับการทำงานชุมชนด้วยระบบที่ชุมชนจัดการตนเองไปด้วยที่เรียกว่า “สภาผู้นำชุมชน” ผ่านกลไกปัญหานำไปสู่การแก้ปัญหาในระยะยาว เพื่อความสมบูรณ์ของผู้คนในชุมชน

ที่นี่ชุมชนชาวกวย หนึ่งในสี่ของชาติพันธุ์ของจังหวัดศรีสะเกษเรา ที่มีเรื่องราววิถีแห่งการน่าเรียนรู้และมีการฟื้นฟูทรัพยากรธรรมชาติอันมีคุณค่าของชุมชน

ที่นี่ “บ้านตาตา ต.โพธิ์กระสังข์ อ.ขุนหาญ จ.ศรีสะเกษ”

.

เรื่อง/ ภาพ : ขวัญชิต โพธิ์กระสังข์